Over productontwerp

Een tijd geleden plaatste ik deze formule:

Goed productontwerp: waarde voor gebruikers > gebruiksgemak > snelheid > vormgeving

Ik leg graag uit hoe ik daarbij kom.

Wat is productontwerp? Het is de combinatie van wat een product doet en hoe het dat doet.

Productontwerpers hebben meer verantwoordelijkheid dan alleen kiezen hoe dingen eruitzien of zich gedragen. Zij bouwen de manier waarop gebruikers met het product omgaan. Om hun werk goed te doen moeten ze met een groot aantal criteria rekening houden. Toch is het de moeite waard je af te vragen welke criteria voorrang zouden moeten krijgen in het ontwerpproces, als je je niet het hele spectrum van goed productontwerp kunt veroorloven.

Het belangrijkste wat een product (of functie) moet doen is waarde brengen voor de gebruiker. Al het andere komt daarna. Je product mag traag zijn, lelijk, lastig te gebruiken, vol fouten: als je werk gebruikers helpt een specifiek probleem op te lossen waar ze onder lijden, verdragen ze alles om het te kunnen gebruiken. Datzelfde geldt niet voor een prachtig product dat geen waarde brengt: dat gebruikt niemand.

Zodra je zeker weet dat het product of de functie waarde brengt, kun je je energie richten op een goede gebruikerservaring. Dat betekent niet dat het mooi of zelfs maar aardig moet zijn. Alleen echt eenvoudig in gebruik, of echt makkelijk te begrijpen. Gebruikers komen naar je product omdat je ze iets hebt beloofd, en dat komt neer op hun leven makkelijker of hun werk eenvoudiger maken. Ze willen zo snel mogelijk van je oplossing profiteren en waarderen je product minder als ze niet op een eenvoudige manier kunnen doen wat je van ze vraagt, of als het zo ingewikkeld is dat ze zich er dom door voelen.

Zodra je product genoeg waarde brengt en eenvoudig in gebruik is, wil je je op snelheid richten. Goede producten zijn snel. Ze verspillen de kostbare tijd van hun gebruikers niet. Hoe sneller een product is, hoe meer vertrouwen je erin hebt. De meeste teams waarmee ik heb gewerkt vinden een functie af zodra de code klaar is en de kwaliteitscontrole is doorstaan. Maar een functie zou niet af mogen heten als hij niet zo snel is als hij kan zijn. Je product is de som van je functies. Introduceer je hier en daar trage functies, dan lijdt het geheel daar uiteindelijk onder. Gebruikers waarderen trage producten minder.

Zodra een product genoeg waarde brengt, makkelijk te gebruiken is en snel is, kun je het mooi maken, als je tijd overhoudt of genoeg geld hebt om je dat te veroorloven. Maar noodzakelijk is het niet. Ik zou zelfs zover willen gaan te zeggen dat als iets genoeg waarde brengt voor de gebruiker, de vormgeving er niet toe doet. Hoe dingen eruitzien is de kers op de taart. Vormgeving op zichzelf zou niet je belangrijkste onderscheid moeten zijn. Het helpt je product een beetje te onderscheiden van de concurrentie als je succesvol wordt en veel navolgers precies doen wat jij doet, precies zoals jij het doet. Dat gezegd hebbende: als je belangrijkste onderscheid alleen een kwestie van vormgeving is, heb je eerst andere problemen op te lossen. Vormgeving is een mode die vaak en snel verandert. Wat vandaag mooi wordt gevonden, wordt morgen minder gewaardeerd, gewoon omdat het zo gaat.

Ik gebruik Monica elke dag. En elke dag zou ik willen dat het een betere vormgeving had, een betere gebruikerservaring, en dat het sneller was. Maar ik geef die aspecten totaal geen voorrang, en hoezeer me dat ook pijn doet, ik maak liever eerst en vooral zoveel mogelijk waarde. Als Monica op een punt komt waarop we ons de tijd kunnen veroorloven om dingen mooier te maken, betekent dat dat we een product hebben gemaakt dat enorme waarde brengt, dat uiterst eenvoudig te gebruiken is en voor iedereen snel genoeg. Zover zijn we nog niet.

Kortom: wat zou je willen dat je gebruikers over je werk zeggen? Is dat "Oké, het is niet mooi, maar het is zo nuttig dat ik dat niet erg vind", of "Oké, het is prachtig, maar ik zie niet in waarom dit product bestaat".